English
فارسی| منوی اصلی |
| منوی کاربری |
| گالری تصاویر |
شماره نوزدهم مهر سال 1390 کانون توسعه فرهنگی کودکان
ارزیابی کتاب
کتابدار: زهرا رکن آبادی دانستنیهای ازدواج، نویسنده: سیدمحمدصامعی قائنی، تهران:انتشارات مشهور 96 ص،1383. خلاصه: این کتاب دربارۀ آداب و رسوم ازدواج، خصوصیات یک همسرخوب، بهترین زمان برای ازدواج دختران، راههای کنترل شهوت و نیز تربیت فرزندان است.
گروه سنی مخاطب: د و ه شرح جلسه: شرکت کنندگان درجلسۀ کتابخوانی، پس از خواندن کتاب دربارۀ ازدواج و داشتن زندگی موفق با همسری مناسب بحث و گفتوگو کردند. معیارهای همسر خوب و سن مناسب برای دختران از گفتوگوهای این جلسه بود. همچنین دختران دربارۀ تبعیض بین فرزندان صحبت کردند و گفتند در خانوادهها به پسرها بیش از دخترها اهمیت میدهند. دراین جلسه خانمهای متأهل دربارۀ مسائل زندگی مشترک صحبت کردند و تجربیات خود را با دیگران درمیان گذاشتند. ارزیابی: نظرما: نکتۀ مثبت این ارزیابی در درجۀ اول، انتخاب کتاب است که باعث شدهاست مخاطبان بزرگسال نیز به جلسۀ کتابخوانی جذب شوند. البته خانم رکن آبادی نوشته است «بچهها» خودشان کتاب را انتخاب کردند ، معلوم نیست منظور از بچهها دختران دبیرستانی است یا خانمهایی که در جلسه شرکت داشتهاند. کاش دربارۀ سن، تعداد و تنوع سنی شرکت کنندگان درجلسه هم اطلاعاتی به ما میداد. به هرحال از کل شرح جلسه و این ارزیابی دستگیرمان میشود گروهی دخترجوان و خانمهای متأهل درآن شرکت داشتهاند و جلسۀ گرمی با نتایج رضایتبخش بوده است. کتابهایی که خانم رکن آبادی انتخاب میکند، چنان که قبلاً هم گفتهایم، نسبت به کتابهای انتخابی کتابداران دیگر از تنوع موضوعی بیشتری برخوردارند و این باعث میشود با مخاطب وسیعتری کارکند و خود با انواع گوناگون کتابهایی که درکتابخانهاش دارد، آشنا شود. انتخاب کتابی با مضمون ازدواج یا بهداشت زنان و بارداری( که موضوع کتاب دیگری است که خانم رکن آبادی ارزیابی کرده است) به علت جذابیت برای جوانان، این گروه سنی را که قبلاً با عنوان «گریزپا» از آنان یاد کردیم، به کتابخانه و جلسات کتابخوانی میکشد. هنگامیکه با یک عنوان کتاب از این نوع آشنا شدند، فرصت خوبی است مجموعهای از آنها را به آنان معرفی کنید، چه برای مطالعۀ گروهی و چه مطالعۀ فردی. همۀ شما درکتابخانهتان مجموعههای خوبی از کتابهای بهداشتی، تعلیم وتربیت و مشاورۀ خانواده دارید که میتوانید درحلقههای مطالعاتی بزرگسالان استفاده کنید. کتاب های علمی، انواع و ضوابط ارزیابی یکی از اولین تلاش هایی که کودک برای حفظ بقای خود می کند شناختن محیطی است که در آن زندگی می کند. کنجکاوی یکی از ویژگی های انسان است و به مدد همین کنجکاوی است که گام به گام پیش رفته و به کشف قوانین حاکم بر طبیعت موفق شده و ابداعات و اختراعات گوناگون داشته است؛ اما باید در نظر گرفت که اگر کنجکاویِ خود انگیخته کودک در مسیر درست قرار نگیرد و هدفمند نشود به تنهایی نمی تواند او را به آگاهی های لازم برساند. کتابخانه: روستای آبادان کتابدار: مهری برهانی مسئولیت، نویسنده: دایان تیلمن و دیگران، مترجمان: ناصریوسفی، شهره یوسفی (مؤسسۀ پژوهشی کودکان دنیا)، تهران: نشرافق خلاصه: کتاب دربارۀ مسئولیت است که رفتاری اکتسابی به شمار می آید. این کتاب شامل فعالیتهای سادهای است که خواننده را در درک این مفهوم که کودکان از طریق دیدن الگوهای رفتاری مناسب چگونه میتوانند مسئولیت پذیری را کسب کنند، یاری میکند. پیام کتاب: حساس شدن فرد نسبت به زندگی خود و دیگران گروه سنی مخاطب (طبق نظر کتابدار): الف، ب، ج و مادران شرح جلسه: کتاب را که برداشتم، از بچهها پرسیدم:«معنی مسئولیت یعنی چه؟» یکی از آنها گفت:«یعنی کاری را که به ما میسپارند، خوب انجام دهیم.» بعد قصۀ «هرکسی کار خودش، بار خودش» را برای آنها خواندم و گفتم که هرکس درذهن خودش قصه را مجسم کند. بچهها قصه را گوش دادند و بعد دربارۀ این که هریک از اعضای خانواده چه مسئولیتهایی دارد، بحث و گفتوگو کردیم. ارزیابی: قصۀ خوبی بود و باعث شد بچهها معنی مسئولیت را بفهمند. بچهها قصه را دوباره تعریف کردند و من از اینجا فهمیدم که آن را دوست داشتهاند. این داستان فقط یک تصویر داشت. به نظر من اگر تصاویر بیشتری داشت، میتوانستم آنها را به بچهها نشان بدهم تا بفهمند داستان دربارۀ چیست یا حدس بزنند و خود داستانی بسازند. زبان و بیان مناسب بود. نظر ما: دلیل این که این ارزیابی را همراه با ارزیابی بالا آوردهایم، این است که کتاب بررسی شده مخاطب بزرگسال دارد و از نظر موضوعی در حیطۀ بزرگسالان قرار میگیرد. البته تأکید ما بر انتخاب کتابهایی برای بزرگسالان به این معنی نیست که خواندن و ارزیابی کتابهای داستانی کودکان ارزش کمتری دارد. خواندن کتاب برای کودکان و ارزیابی آنها به منظور یافتن کتابهایی که برای زبان آموزی، تقویت خواندن، وسعت دادن به گنجینۀ واژگان کودکان، پرورش نگرش های مثبت و بسیاری هدفهای دیگر مناسباند، کاری جاری و روزمره برای کتابدار است. ولی ازآنجا که جلب مخاطبان بزرگتر مسئلهای عمومیبرای همۀ ماست، به طوری که محورکارگاه ارزیابی کتاب دورۀ چهارم آموزش شما بود و درپیک کتابدار نیز باب بحث و تبادل نظر و تجربه را دربارۀ آن باز کردیم، یادآوری و تأکید برآن ضروری به نظر میرسد. خانم برهانی نیز از جمله کتابدارانی است که درانتخاب کتاب تنوع موضوعی را درنظر میگیرد و خصوصیت ممتاز دیگر او این است که همیشه شرح جلسه را بسیار صادقانه و شیرین مینویسد و در نوشتن ارزیابی نیز کلیشه ای عمل نمیکند و هم نکات مثبت و هم نکات منفی کتاب را یادآوری میکند. پس از یادآوری نکات مثبت کار خانم برهانی به چند کاستی این ارزیابی (که از اشکالهای عمومی کتابداران است) میپردازیم با این امید که همۀ کتابداران درجهت بهتر نوشتن ارزیابیها از آن کمک بگیرند. در این ارزیابی، کتابدار گروه سنی مخاطب را هم کودکان و هم مادران(بزرگسالان) تشخیص داده است، ولی برای ما ننوشته که درکتاب گروه سنی مخاطب قید شده و یا چه بوده است (درحالی که درفرم ارزیابی جایی به این منظور پیش بینی شده است). درخلاصۀ کتاب از «فعالیتها» یاد شده که دربارۀ آنها توضیح بیشتری داده نشده است. آیا این فعالیتها خطاب به بزرگسالان نوشته شده تا طبق آن با کودکان کار کنند؟ آیا داستانی که خانم برهانی برای مخاطبانش خوانده، بخشی از این فعالیت بوده است؟ آیا پرسشی که او پیش از خواندن کتاب دربارۀ معنی مسئولیت مطرح کرده، طبق دستورکار این فعالیت بوده است؟ آیا نشان دادن تصویر به کودکان به این منظورکه داستان را حدس بزنند، طبق دستورکار فعالیت بوده که خانم برهانی کمبود تصاویر بیشتر را نکتهای منفی میداند؟ و پرسشهای دیگر... به هرحال انتخاب و ارزیابی خانم برهانی بسیار خوب است، ولی بهترمیشد اگر با افزودن توضیحهایی دربارۀ نحوۀ ارائۀ مطالب درکتاب، این گونه ابهامها را نیز برطرف میکرد. سخنی آخردربارۀ کتاب : مؤسسۀ پژوهشی کودکان دنیا که مانند سازمان ما مؤسسهای مردم نهاد و فرهنگی است، در زمینۀ تعلیم و تربیت مجموعههای خوبی دارد که میتوانید آنها را در فهرست کتابهایی که با بزرگسالان کار خواهید کرد، بگذارید. تجربیاتی از بلند خواندن ارزیابی کتاب کاری است که به دنبال جلسات گروهی بلند خوانی کتاب انجام میشود. بلندخواندن کتاب یکی از مؤثرترین و ثمربخش ترین راههای ترویج خواندن است. خانم پاتریشیا آلدانا، رئیس نهضت ملی خواندن در کانادا و رئیس پیشین دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان (IBBY) که درزمینۀ ترویج خواندن بسیار فعال بوده و یکی از برجسته ترین کارشناسان کتاب کودک دردنیاست، چندی پیش مهمان کشورما بود. او درمراکز فرهنگی متعددی از جمله خانۀ کتابدار، شورای کتاب کودک و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان دربارۀ موضوع های مختلف سخنرانی کرد. موضوع سخنرانی او درخانۀ کتابدار بلندخواندن بود وچند مثال از ثمربخش ترین فعالیتها دراین زمینه را ارائه داد که خلاصۀ آن در زیر میآید. خانم آلدانا سخنرانی اش را با این جمله آغاز کرد:«ترویج خواندن بهترین کاری است که میتوانیم برای کودکان انجام دهیم.» او سپس با اشاره به تجربههای کتابخوانی خود با مادرش اشاره کرد که منجر به ایجاد عادت مطالعه در اوشده بود و همین تجربه باعث شد همین روش کتابخوانی را با فرزندان خود به کار گیرد. او دراین باره گفت:« من این خواندن را با کودکان خود نیز تجربه کردم، برای هر یک به شیوه ای متفاوت. برای هر کدام بر اساس سلیقه و علاقه شان کتابها را انتخاب میکردم و تصور میکنم در سیاست گزینش کتاب بسیار موفق بودم و همۀ فرزندانم اکنون کتابخوانهای حرفهای هستند.» خانم آلدانا درادامۀ سخنانش از سه تجربۀ موفق بلندخوانی یادکرد: 1. طرح بلندخوانی کتاب در مدارس مکزیک: شورای کتاب کودک مکزیک برای ترویج خواندن درمدارس، کارگاههای بلندخواندن را برای بزرگسالان داوطلب برگزار کرد. این داوطلبان پس از گذراندن این دورهها طبق برنامه ای منظم در کلاسهای مدارس کتاب میخواندند. ابتدا معلمهای مدارس با این برنامه موافق نبودند و حتی مقاومت نشان می دادند، ولی به تدریج با دیدن تأثیر آن در پیشرفت تحصیلی و سوادآموزی دانش آموزان خود به جمع این داوطلبان پیوستند و برنامه با موفقیت بیشتر ادامه یافت. 2. طرح کتابخوانی در بیمارستانهای شیلی: شیلی کشوری فقیر با فاصلۀ طبقاتی فاحش است. دراین کشور دو بیمارستان دولتی برای کودکان فقیر وجود دارد که پس از سقوط دیکتاتوری پینوشه، درحال بهبود و پیشرفت است. گروهی از زنان داوطلب شورای کتاب کودک شیلی دراین بیمارستانها برای کودکان بیمار کتاب میخوانند. هدف این افراد داوطلب که خود مخارج این پروژه را تأمین میکنند، بالا بردن روحیۀ کودکان بیمار، کم کردن ترس آنها از بیماری و محیط بیمارستان و تقویت مهارت خواندن در آنان است. تمام داوطلبان باید برای بلندخوانی دوره ببینند و امتحان بدهند تا بتوانند در این پروژه شرکت کنند. نتیجۀ تداوم بیست سالۀ این برنامه در بیمارستانها ایجاد کتابخانه ای بزرگ در این مکانهاست که پزشکان و پرسنل بیمارستان، که درابتدا این برنامه را جدی نمیگرفتند، اکنون از آنها استفاده میکنند. 3. پروژۀ کتابدرمانی درشیلی: درپی زلزلهای شدید درشیلی، گروهی داوطلب برنامۀ کتابخوانی را برای کودکان زلزله زده آغاز کردند. نقاشی کردن و گفتوگو پس از کتاب خواندن به کودکان این فرصت را میداد تا تجربههای دردناک خود را بیان کنند و از نظر روانی تخلیه شوند. این برنامه روی خانوادهها نیز تأثیر چشمگیری داشت، به طوری که بسیاری از مادران در دورههای ترویج خواندن شرکت کردند و بعد از آن کتابخانههای خانگی تشکیل دادند. تأثیر آن روی کودکان نیز ادامه یافت و آنان پس از بحران هنوز به کتابخوانی ادامه میدهند، وضعیت روحی شان بهبود یافته است و به تصدیق والدین و معلمانشان دربیان احساسات خود راحت تر شدهاند. 4. برنامۀ حلقۀ مطالعاتی مادران و دختران درتورنتو: این برنامه که درمقایسه با پروژههای بالا محدودتر و کوچک تر است، با جمعی کوچک آغاز شد:سه دخترده ساله و مادرانشان انجمن یا حلقه ای مطالعاتی تشکیل دادند که تا به امروز که دخترها بزرگ شدهاند و سال آخردبیرستان را میگذرانند، ادامه یافته است. این دخترها با این که به مدارس مختلفی میرفتهاند، همیشه گردهماییهای منظمشان را با مادرانشان برگزار کردهاند و اکنون هرپنج هفته یک بار گردهم میآیند، کتابهایشان را انتخاب میکنند و باهم میخوانند و دربارۀ آنها بحث و گفتوگو میکنند. وقتی دخترها کوچک تر بودند، مادرها نیز درانتخاب کتاب شرکت میکردند، ولی حالا فقط دخترها کتاب انتخاب میکنند و انتخابهای خوب آنان نشان میدهد کتابخوانی مستمر چقدر برسطح تفکر و فرهنگ آنان تأثیرمثبت گذاشته است. خانم آلدانا در پایان گفت نسبت به آیندۀ خواندن خوشبین است:« اگر وقتمان را با عشق در اختیار نسل جوان بگذاریم و خواندن را با آنها پی بگیریم، قطعاً به باز شدن افقهای بسیار مثبتی در آینده خواهد انجامید.» به باور او، نقش مشارکت و تعامل بین دو نسل است که ما را به پیش خواهد برد. معرفی کتاب معرفی مجموعه ای داستانی برای حلقههای مطالعاتی نوجوانان و بزرگسالان مجموعۀ ادبیات جهان برای جوانان، که به تازگی برای کتابخانههای شما ارسال شده است، شامل خلاصۀ داستانهایی از انواع ادبی گوناگون است که هنوز پس ازسالیان سال و حتی بعضی پس از قرنها تجدید چاپ میشوند و خوانندگان زیادی دارند. این مجموعه که از انتشارات نشر مرکز است، آثار نویسندگانی چون چارلز دیکنز، ژول ورن، توماسهاردی، رابرت لویس استیونسون و نویسندگان معروف دیگر و کتابهایی چون دیوید کاپرفیلد، ماجراهای تام سایر، دور دنیا درهشتاد روز، رابینسون کروزو، فرانکشتاین و بسیاری آثار ماندگار و محبوب ادبی را دربرمی گیرد که فیلمها و سریالهایی براساس آنها ساخته شده است. آشنایی اسامی کتابها به دلیل دیدن فیلمها خود انگیزۀ خواندن کتابها را درخواننده بیدار می کند، یا به عکس، لذت بردن از این کتابها باعث می شود خواننده به تماشای فیلم ساخته شده براساس آنها بنشیند یا کتاب خلاصه نشدۀ اصلی را بخواند. خلاصه بودن کتابها آنها را برای جلسات بلند خوانی گروهی که مدت محدودی دارد، مناسب می سازد. چنان که درمقدمۀ کتاب آمده است: "متن کوتاه شده درهمان حال که همۀ جاذبههای متن اصلی را به صورت فشرده تر درخود حفظ می کند، دوفایدۀ اساسی دیگر نیز دارد. اول این که با ارائۀ جوهره و هستۀ مرکزی متن اصلی، هم خواننده را به خواندن متن اصلی(وبه طور کلی کتابخوانی) تشویق می کند و هم به او فرصت و امکان بیشتری می دهد تا از میان انواع مختلف داستان(عاطفی، تاریخی، ماجرایی، علمی ـ تخیلی...) آنی را که بیشتر از همه می پسندد، انتخاب کند. فایدۀ دوم این که با گرفتن وقت کمتر، به خواننده امکان بیشتری می دهد که به دیگر فعالیتهای خود (کار و تحصیل، ورزش و بازی، فعالیتهای اجتماعی) بپردازد. "
معرفی کتاب های بهداشت برای حلقه های مطالعاتی جوانان و بزرگسالان همۀ شما مجموعه های زیر را در کتابخانۀ خود دارید که می توانید برای خواندن و بحث و گفتگو در حلقه های مطالعاتی نوجوانان و بزرگسالان استفاده کنید. این کتاب ها را انجمن تنظیم خانواده منتشر کرده است که تحت نظر وزارت بهداشت کار می کند.
مجموعۀ 8 جلدی بهداشت بلوغ و بارداری که شامل موضوع های روش های پیشگیری از بارداری، بهداشت و مراقبت های دوران بارداری، بهداشت بلوغ برای دختران و پسران، مشاهدۀ پیش از ازدواج برای دختران و پسران، بیماری ایدز، بیماری مقاربتی برای دختران و پسران است. مجموعۀ 4 جلدی خود آموز بهداشت نوجوانان که شامل کتاب هایی برای دختران و پسران در گروه های سنی 10 تا 14 ، 15 تا 19 و نیز والدین است. تهیه شده در کانون توسعه فرهنگی کودکان |
||
|
|
