كانون توسعه فرهنگی كودكان مؤسسه ای غيردولتی، غيرانتفاعی و غيرسیاسی است كه با هدف بالا بردن سطح دانش عمومی و اعتلا وگسترش فرهنگ و هنر اصیل ایرانی و اسلامی كودكان ،‌به ویژه درنقاط محروم كشور تأسیس شده است. اعضای این سازمان را نویسندگان، ‌مترجمان وبررسان كتاب های كودك و نوجوان، كتابداران، آموزگاران، استادان دانشگاه، هنرمندان و سایر كارشناسان و علاقه مندان به امور فرهنگی ، تشكیل می دهند.  

يكی از فعالیت های عمدۀ كانون توسعه فرهنگی كودكان تأسیس ،‌تجهیز و تقويت كتابخانه درروستاها و مناطق محروم كشور است. از سال ١٣٨٠ كه این سازمان شروع به كار كرده تا شش ماه اول سال 1387 سیزده كتابخانه تأس‍یس کرده است و با ارسال كتاب و ارائه خدمات آموزشی كتابخانه های عمومی و مدارس را در بسی‍اری از نقاط كشور تقویت كرده است. این سازمان علاوه بر کتابخانه های خود به درخواست بنیاد فرهنگی افغان با ایجاد کتابخانه در سه مدرسۀ خودگردان به کودکان پناهندۀ افغان خدمات آموزشی ارائه داده است.    

اعضای داوطلب كانون توسعۀ فرهنگی كودكان هر شش ماه یك بار به كتابخانه های روستایی می روند و برای گروه های مختلف سن‍ی كارگاه های آموزشی برگزار می کنند. هدف از این کارگاه ها ترویج كتابخوانی، ايران شناسی، آشنایی با آیین و فرهنگ بومی، آشنایی با حقوق كودك، تعليم و تربيت،‌جمع آوری فرهنگ عامه، احیای ارزشهای اسلامی، قصه گویی و بازی های سنتی  و..... است. همچنين برای آموزش كتابداران روستایی، ‌كه ازمیان اهالی هر روستا انتخاب می شوند، سالانه كارگاه های آموزشی برگزار می شود كه تاكنون در سه دوره از این کارگاه ها ،‌ استادان و كارشناسان برجسته، كارگاه هایی درزمینۀ خدمات كتابداری، ادبيات كهن، آموزش هنر خلاق، ادبيات عاميانه، ادبيات كودك و نوجوان، نمایش خلاق و گزارش نویسی برگزار كرده اند. كتابداران روستایی با استفاده از آموخته های خود در كتابخانه هایشان فعالیت هایی چون كتابخوانی و قصه گویی، نمايش خلاق، بازی های آموزشی و سنتی،‌جمع آوری فرهنگ عامه، كاردستی، هنرهای دستی محلی و حفاظت از محيط زیست انجام می دهند. كتابداران برای آموزش از همكاری كتابخانه های كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان منطقه ن‍یز بهره مند می شوند.

    
 1. كتابخانۀ روستای خُنگ (خراسان جنوبی)      

روستای خُنگ درشصت  كیلومتری بيرجند دراستان خراسان جنوبی واقع شده است. این روستا دارای مدارس دخترانه و پسرانه در تمام مقاطع آموزشی و خوابگاه دانش آموزی پسرانه و دخترانه در مقطع راهنمایی و دبيرستان است. نوجوانان بیست و شش روستای نزدیك از این مدارس استفاده می كنند. جمعیت این روستا حدود 500 نفر و جمعیت دانش آموزی آن 252 نفر است.

 2.كتابخانۀ دارالشفاء فاطمه زهرا(س) بيرجند (خراسان جنوبی)  

دارالشفاء فاطمه زهرا(س)مركزی درمانی است كه به صورت مؤسسه ای خیریه عمل می كند و به افراد كم توان مالی خدمات رایگان ارائه می دهد. كتابخانۀ دارالشفاء فاطمه زهرا(س) در بهمن ماه ١٣٨١ در بخشی از ساختمان دارالشفاء واقع در محلۀ چهاردرخت بيرجند تأسیس شد و تا سال ١٣٨٤ كه به علت نقل مكان دارالشفاء تعطيل شد، به كار خود ادامه داد. این كتابخانه به مدت یك سال تعطیل بود و كتاب های آن به كتابخانۀ جديد روستای حاجی آباد منتقل شد.دربهار ١٣٨٦ كتابخانۀ دارالشفاء فاطمه زهرا(س) در محل جديد كار خود رااز سرگرفت و اكنون دارای ٢٥٠ عضو و حدود 2000 جلد كتاب است. كتابداراین كتابخانه خانم نجمه سفری مقدم بود که از تیرماه 1387 خانم  مرضیه محمدپور کتابدار سابق کتابخانۀ روستای دهک این مسئولیت را به عهده گرفت. 

 

اعضای این كتابخانه را دانش آموزان مدارس منطقه و كاركنان دارالشفاء تشكیل می دهند. از فعالیت های خاص آن استفاده از هنرمندان محلی برای آموزش هنرهای معرق، خطاطی، نقاشی- خط و تشكیل كلاس های تابستانی درتمام سال های فعالیتش بوده است.

 3. كتابخانۀ روستای اورامان تخت  (کردستان)

اورامان تخت یكی از بخش های شهرستان سروآباد از توابع سنندج دراستان كردستان است كه مانند اكثر مناطق این استان كوهستانی است. ا‍ین بخش دارای چهارده روستا و ٢٠٨٤ نفرجمعیت است و 9مدرسه در تمام مقاطع تحصیلی دارد. جمعیت دانش آموزی آن ١٢٥١ نفر است، كتابخانۀ روستای اورامان تخت در شهريور ١٣٨٢ شروع به كار كرد ودرحال حاضر ٣٣٠٠ جلد كتاب، حدود چهل نوارو سی دی آموزشی و سرگرم كننده و ٧٠٠ نفر عضو دارد.

كتابداراین كتابخانه خانم شمامه ویسی مرادی است و ازفعالیت های خاص او می توان سفالگری، ساختن عروسك های نمایشی و جمع آوری و تفكیك زباله ها و آموزش حفاظت محیط زیست به كمك گروه های دانش آموزی وتشكیل كلاس های سوادآموزی را نام برد.

 ٤. كتابخانۀ روستای‌ خور (خراسان جنوبی)

روستای خور از توابع بخش خوسف در صد كیلومتری شهرستان بیرجند دراستان خراسان جنوبی است. این روستا با سه روستای همجوارخود مجموعاً چهارروستای پرجمعیت را تشكیل می دهد . جمعیت دانش آموزان آن حدود 600 نفر است كه درمقاطع دبستان تا دبیرستان تحصیل می كنند.

كتابخانۀ این روستا درآبان ١٣٨٢راه اندازی شد ودر حال حاضر4000 جلد كتاب و870 نفر عضو دارد. كتابدار این كتابخانه خانم فاطمه سجادی ازبدو تأسی‍س كتابخانه تا مهر ماه ١٣٨٦ عهده داراین مسئولیت بود و درحال حاضر خانم صنوبر باباخانی كار خود رادر این سمت آغاز كرده است. از فعالیت های خاص این كتابخانه آموزش اعضای بی سواد و كم سواد به كمك نهضت سوادآموزی سنندج، جمع آوری و تفكیك زباله ها و آموزش حفاظت مح‍یط زیست به كمك گروه های دانش آموزی و تشكیل انجمن شعر و ادب بوده است.

 ٦. كتابخانۀ روستای دهك (خراسان جنوبی)

روستای دهك، مركز دهستان عربخانه از توابع شهرستان نهبندان است كه مرز بين استان خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان است. این روستا ١٥٠٠ نفر جمعیت دارد كه حدود ٨٥٠ نفر آنان باسوادند. روستای دهك دارای مدارسی درتمام مقاطع تحصیلی و دوخوابگاه دانش آموزی پسرانه و دخترانه است كه دانش آموزان ٢٥ روستای اقماری از آن ها بهره مند می شوند. جمعیت دانش آموزی این روستا ٥١٨نفر است.

 كتابخانۀ روستای دهك در اسفند ١٣٨٢راه اندازی شد ودر حال حاضر 2500 جلد كتاب، 30 حلقه نوارویدیویی و سی دی آموزشی و سرگرم كننده و ٤٧٢ نفر عضو دارد. خانم معصومه محمدپور از بدو تأسیس كتابخانه تا شهریور ١٣٨٦ كتابدار ا‍ین كتابخانه بود و بعد از او خواهرش مرضیه محمدپور كه درتمام مدت با او همكاری می كرد این كتابخانه را اداره  کرد و بعد از رفتن او به کتابخانۀ دارالشفا؛ خواهر دیگرش ملیحه محمدپور عهده دار این مسئولیت شد.‌از فعالیت های خاص این كتابخانه تشكیل كارگاه های محیط زیست، درختكاری و ایجاد فضای سبز در محوطه جلو كتابخانه، تشكیل گروه های شاهنامه خوانی و برگزاری جلسات مداوم بهداشت است.

 7. كتابخانۀ روستای بفروئیه (یزد)     

روستای بفروئیه درده كیلومتری شهرستان میبد از توابع یزد واقع شده است و در تمام مقاطع تحصیلی مدرسه دارد. جمع‍یت كل روستا ١٢٧٠٠ نفر و جمعیت دانش آموزی آن حدود ٤٦٥ نفراست. كتابخانۀ این روستا در اردیبهشت ١٣٨٣ راه اندازی شد ودرحال حاضر حدود ٢٠٠٠ جلد كتاب و 70 نوار ویدیویی و سی دی آموزشی و سرگرم كننده و 320 نفر عضو دارد. این كتابخانه به علت نزدی‍كی به شهرستان میبد كه دارای دانشگاه است، از میان دانشجویان نیز اعضایی دارد و نیز به سه شهرك همجوار خدمات كتابخانه ای ارائه می كند.

کتابدار این کتابخانه ابتدا خانم خلیلی بود که پس ازاو خانم عصمت برزگر این مسئولیت را به عهده گرفت. از فعالیت های خاص این كتابخانه،‌ تشكیل گروه شاهنامه خوانی، برگزاری اردوهای آموزشی،  برگزاری كلاس های زبان انگلیسی و خياطی برای دانش آموزان راهنمایی، دبيرستان و بزرگسالان است.

٨. كتابخانۀ روستای فهرج (کرمان)    

پس اززلزلۀ بم در دی ماه ١٣٨١ كانون توسعه فرهنگی كودكان، سه كتابخانۀ چادری در مناطق زلزله زده تأسیس كرد وپس از یک سال، تجهیزات آن ها رابرای تأسیس یك كتابخانۀ روستایی به روستای فهرج در شصت كیلومتری شهرستان بم انتقال داد. 

جمعیت اين روستا 9700 نفر است و مدارسی درتمام مقاطع تحصیلی، مدرسۀ كارودانش و یك مؤسسه آموزش عالی دارد و جمعیت دانش آموزی آن ٥٣٠٣ نفر است كه شامل دانش آموزانی از بیست و شش روستای اطراف است. كتابخانۀ فهرج درحال حاضرحدود 500 نفر عضو، 2000 جلد كتاب و حدود 40 حلقه نوار ویدیویی و سی دی آموزشی و سرگرم كننده دارد. ازجمله فعاليت های خاص كتابداراین كتابخانه، خانم زهرا ركن آبادی، تشكیل گروهی برای تهیۀ هفته نامۀ كتابخانه،‌ درختكاری و ساختن فضای سبز كتابخانه، جمع آوری گویش های محلی، تشكیل گروهی برای تحق‍یق دربارۀ گياهان و جانوران بومی است.

٩. کتابخانهٔ روستای گنجه (گیلان)

روستای گنجه در۹ کیلومتری شهرستان رودبار در استان گیلان واقع شده است . جمعیت روستا 2000 نفر است که 450 نفر از آن ها دانش آموزند و در سه مقطع دبستان ،راهنمایی و دبیرستان تحصیل می کنند. در این روستا تمام مقاطع تحصیلی برای دختران و دبستان ،راهنمایی و اول دبیرستان برای پسران وجود دارد. کتابخانهٔ این روستا از سال 1384 شروع به کار کرده است و هم اکنون بیش از 2000جلد کتاب و 150 نفر عضو دارد . کتابدار این کتابخانه در ابتدای تأسیس آقای علی جهاندار، آموزگار این روستا بود پس از ایشان آقای رضا فلاح مسئولیت این کار را به عهده گرفت و مدت یک سال این وظیفه را انجام داد. پس از رفتن ایشان خانم مریم ملادوستی هم اکنون کتابدار این کتابخانه است.

10.كتابخانۀ روستای حاجی آباد (خراسان جنوبی)

روستای حاجی آباد در شش كيلومتری بيرجند، مركز استان خراسان جنوبی قرار دارد. جمعیت آن حدود 2000 نفر است كه 350 نفر آن دانش آموزند و در مقاطع آمادگی تا راهنمایی مشغول تحص‍یل اند. این كتابخانه در سال ١٣٨٥ تأسیس شد ودرحال حاضر 250 عضو و 2200 جلد كتاب و حدود 50 حلقه نوار ویدیویی و سی دی آموزشی و سرگرم كننده دارد. كتابدار این كتابخانه ابتدا خانم ایران رکن آبادی بود و پس از او خانم زهرا حاجی آبادی این مسئولیت را به عهده گرفت. از فعالیت های خاص او تشكیل كارگاه قصه نویسی، برگزاری اردوی تابستانی با همكاری كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان بیرجند وآموزش و تمرین شطرنج برای كودكان دبستانی است.  

11. كتابخانۀ روستای كلنگانه (لرستان)   

روستای كلنگانه  درفاصلۀ ٢٠ كیلومتری شهرستان دورود در استان لرستان قراردارد. در این روستا كه از مناطق صد درصد آس‍یب دیدۀ زلزلۀ فرورد‍ین ١٣٨٥ لرستان است، ١٤٢ خانوار زندگی می كنند. جمعیت آن ٦٥٠ نفر است كه ٥٥٤ نفر آنان باسوادند. معیشت اصلی مردم آن كشاورزی و دامداری است. این روستا فقط دارای یك دبستان برای دختران و پسران است و دانش آموزان مقاطع بالاتر از مدارس روستای چالان چولان استفاده می كنند.  

12. كتابخانۀ روستای آفریز (خراسان جنوبی)  

روستای آفریزدرپنجاه  كیلومتری شهرستان قائن در استان خراسان جنوبی است. این روستا بیش از 6000 نفرجمعیت دارد و با برخورداری از مدارسی در مقاطع تحصیلی از آمادگی تا پیش دانشگاهی ، دانشگاه پيام نور وخوابگاه های پسرانه ودخترانه پذيرای دانش آموزانی  از بیست روستای اطراف است. 

كتابخانۀ این روستا در شهریور ١٣٨٦ با حدود 1000 جلد كتاب آغاز به كار كرد و خانم زهرا زحمتی  پس از طی دورۀ آموزش كتابداری  در كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان بيرجند و شركت در سومین دورۀ آموزش جمعی كتابداران كتابخانه های روستایی در سمت كتابدار مشغول به انجام وظیفه شد. او در کتابخانه فعالیت هایی از جمله: قصه گویی، کتابخوانی، آموزش کامپیوتر را اجرا می کند.

13. کتابخانۀ روستای آبادان (سیستان)  

روستای آبادان در پانزده کیلومتری شهرستان ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان است. این روستا بیش از 2000 نفر جمعیت دارد. دارای دو مدرسۀ ابتدایی و دو مدرسۀ راهنمایی ، یک دبیرستان دخترانه و یک دبیرستان پسرانه است. دانش آموزان این روستا حدود 700 نفرهستند از هفت روستای اقماری به این روستا می آیند. اکثر مردم این روستا کشاروز هستند. شغل زنان بیشتر سوزن دوزی و کار در گلخانه است. این روستا دهیاری ، شورای اسلامی و خانۀ بهداشت دارد.

کتابخانۀ روستای آبادان در خرداد 1387 راه اندازی شد. این کتابخانه در شروع 1800 جلد کتاب و حدود 60 سی دی فیلم های روز و آموزشی دارد.کتابداران این کتابخانه آقای عزیز و خانم مهدیم برهانی که پس از گذراندن دورۀ آموزشی مشغول کار شده اند. آن ها در این مدت فعالیت های زیر را در کتابخانه انجام داده اند: قصه گویی، نمایش خلاق ، محیط زیست، بهداشت وگلسازی.  

کمک به کتابخانه های عمومی و مراکز آموزشی

از دیگر فعالیت های کانون توسعه فرهنگی کودکان ، اهدای کتاب و کمک به تجهیز و تقویت کتابخانه های عمومی و مدارسِ روستاها و مناطق محروم است.  کتابخانه های زیرتاکنون  از کمک های کانون در این زمینه برخوردار شده اند:  کتابخانۀ اردوگاه بهلگرد در نزديكی بيرجند، کتابخانۀ کانون اصلاح و تربیت بیرجند، کتابخانۀ مدرسۀ راهنمایی و دبیرستان عبدالعلی بیرجندی در بيرجند، کتابخانۀ مجتمع آموزشی روستای آفریز از توابع بیرجند، کتابخانۀ عمومی روستای گاوبندی و كتابخانۀ مدرسۀ كودكان استثنايی در هرمزگان، کتابخانۀ روستای خیرآباد در سی کیلومتری بم، دانشکدۀ هنر بیرجند، دبستان ام البنین روستای دُرُخش از توابع بیرجند، کتابخانۀ خانگی آقای حسن اصل در تبریز،يك كتابخانۀ خانگی در قزوين، کتابخانه کانون اصلاح و تربیت در شهر رشت ، کتابخانه مدرسه حضرت رسول اکرم در بیرجند و کتابخانه های کمیته امداد امام خمینی بیرجند، كتابخانۀ كانون اصلاح و تربيت تهران، كتابخانۀ كودكان كار و خيابان در تهران، كتابخانۀ مدارس خود گردان افغانی در فيروز آباد و ورامين،کتابخانه مدارس قومنجان ،حاجی آباد زیرکوه وتیغدراز توابع شهرستان قائنات در استان خراسان جنوبی. و در زمینۀ تجهیز : تهیۀ کتاب و برگزاری کارگاه در کتابخانۀ چایخانسر وابسته به مرکز توسعه فرهنگی – اجتماعی مادر.

در نقشه زیر جای كتابخانه های کانون توسعه فرهنگی کودکان مشخص شده است